Cách xây dựng ma trận trọng yếu ESG

Nhiều doanh nghiệp đang loay hoay tìm cách xây dựng ma trận trọng yếu để xác định các chủ đề ESG cần ưu tiên trong báo cáo ESG và chiến lược phát triển bền vững. Tuy nhiên, việc đánh giá trọng yếu thường gặp không ít khó khăn do thiếu phương pháp thực hiện và tiêu chí đánh giá phù hợp. Bài viết dưới đây, SISCERT hướng dẫn chi tiết quy trình xây dựng ma trận trọng yếu một cách khoa học và hiệu quả. 

Ma trận trọng yếu trong ESG là gì?

Ma trận trọng yếu là công cụ được sử dụng để xác định và ưu tiên các chủ đề ESG có ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh cũng như nhận được sự quan tâm cao từ các bên liên quan.

Thông qua quá trình đánh giá trọng yếu (Materiality Assessment), doanh nghiệp có thể xác định những vấn đề cần ưu tiên quản lý, theo dõi và công bố trong báo cáo ESG. Kết quả đánh giá thường được thể hiện dưới dạng ma trận hai chiều nhằm trực quan hóa mức độ ưu tiên của từng chủ đề.

Xem thêm: Hướng dẫn lập báo cáo ESG năm 2026

Vai trò của ma trận trọng yếu trong báo cáo ESG

Việc xây dựng ma trận trọng yếu mang lại nhiều giá trị cho doanh nghiệp:

• Xác định các chủ đề ESG quan trọng nhất cần quản lý.
• Tập trung nguồn lực vào các vấn đề có tác động lớn.
• Nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của báo cáo ESG.
• Hỗ trợ nhận diện rủi ro và cơ hội phát triển bền vững.
• Đáp ứng yêu cầu của các tiêu chuẩn báo cáo ESG quốc tế.
• Tăng cường niềm tin từ nhà đầu tư, khách hàng và các bên liên quan.

Khi nào doanh nghiệp cần xây dựng ma trận trọng yếu?

Doanh nghiệp nên thực hiện đánh giá trọng yếu khi:

• Triển khai báo cáo ESG lần đầu.
• Xây dựng chiến lược phát triển bền vững.
• Chuẩn bị công bố báo cáo theo GRI hoặc ESRS.
• Có sự thay đổi đáng kể trong hoạt động kinh doanh hoặc chuỗi giá trị.
• Thực hiện rà soát và cập nhật báo cáo ESG định kỳ.

Xem thêm: Điểm ESG là gì? ESG Risk Rating là gì?

Các thành phần của ma trận trọng yếu

Để hiểu rõ cách xây dựng ma trận trọng yếu, doanh nghiệp cần nắm được các thành phần cơ bản cấu thành công cụ này.

Trục thể hiện mức độ quan trọng đối với doanh nghiệp

Trục thứ nhất phản ánh mức độ ảnh hưởng của từng chủ đề ESG đối với doanh nghiệp. Việc đánh giá thường dựa trên các yếu tố như:

• Tác động tài chính.
• Tác động đến hoạt động sản xuất kinh doanh.
• Tác động đến khả năng tuân thủ pháp luật.
• Tác động đến danh tiếng và thương hiệu.
• Tác động đến khả năng tiếp cận thị trường và nguồn vốn.

Những chủ đề có khả năng tạo ra rủi ro hoặc cơ hội lớn thường được xếp ở mức ưu tiên cao hơn.

Trục thể hiện mức độ quan tâm của các bên liên quan

Trục thứ hai phản ánh mức độ quan tâm của các bên liên quan đối với từng vấn đề ESG.

Các nhóm bên liên quan có thể bao gồm:

• Nhà đầu tư.
• Khách hàng.
• Người lao động.
• Nhà cung cấp.
• Cơ quan quản lý.
• Cộng đồng địa phương.

Mức độ quan tâm thường được xác định thông qua khảo sát, phỏng vấn hoặc các hoạt động tham vấn.

Các nhóm chủ đề thường xuất hiện trong ma trận trọng yếu

Các chủ đề ESG được đánh giá thường thuộc ba nhóm chính:

Chủ đề môi trường

Bao gồm các vấn đề liên quan đến:

• Biến đổi khí hậu.
• Phát thải khí nhà kính.
• Năng lượng.
• Nước.
• Chất thải.
• Kinh tế tuần hoàn.

Chủ đề xã hội

Bao gồm:

• An toàn và sức khỏe nghề nghiệp.
• Quyền con người.
• Đào tạo và phát triển nhân sự.
• Đa dạng và hòa nhập.
• Trách nhiệm đối với cộng đồng.

Chủ đề quản trị

Bao gồm:

• Đạo đức kinh doanh.
• Chống tham nhũng.
• Minh bạch thông tin.
• Quản trị rủi ro.
• Bảo mật dữ liệu.

Xem thêm: 5 khó khăn khi thực hiện báo cáo ESG

Cách xây dựng ma trận trọng yếu trong báo cáo ESG

Xây dựng ma trận trọng yếu không đơn thuần là việc lựa chọn một số chủ đề ESG để đưa vào báo cáo. Đây là một quá trình đánh giá có hệ thống nhằm xác định những vấn đề có khả năng tạo ra tác động đáng kể đến doanh nghiệp và nhận được sự quan tâm cao từ các bên liên quan.

Một ma trận trọng yếu được xây dựng bài bản sẽ giúp doanh nghiệp tập trung nguồn lực vào các vấn đề ESG quan trọng nhất, đồng thời nâng cao chất lượng báo cáo ESG và hỗ trợ quá trình ra quyết định chiến lược. Dưới đây là quy trình xây dựng ma trận trọng yếu được nhiều tổ chức áp dụng trong thực tế.

Bước 1: Xác định mục tiêu và phạm vi đánh giá trọng yếu

Trước khi bắt đầu đánh giá, doanh nghiệp cần xác định rõ mục tiêu của việc xây dựng ma trận trọng yếu.

Mục tiêu có thể bao gồm:

• Xây dựng báo cáo ESG hoặc báo cáo phát triển bền vững.
• Xác định các ưu tiên trong chiến lược ESG.
• Đáp ứng yêu cầu của khách hàng, nhà đầu tư hoặc cơ quan quản lý.
• Nhận diện các rủi ro và cơ hội liên quan đến ESG.

Sau khi xác định mục tiêu, doanh nghiệp cần thiết lập phạm vi đánh giá. Đây là bước quan trọng giúp bảo đảm quá trình đánh giá được thực hiện nhất quán và không bỏ sót các tác động quan trọng.

Phạm vi đánh giá cần làm rõ:

• Đơn vị kinh doanh nào được đưa vào đánh giá.
• Các hoạt động vận hành nào thuộc phạm vi xem xét.
• Các công ty con, chi nhánh hoặc cơ sở sản xuất có được bao gồm hay không.
• Chuỗi giá trị nào cần được đánh giá, bao gồm hoạt động thượng nguồn và hạ nguồn.

Việc xác định phạm vi ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng ma trận trọng yếu có tính đại diện và phản ánh đúng thực trạng hoạt động.

Bước 2: Xác định các vấn đề ESG tiềm năng

Sau khi xác định phạm vi đánh giá, doanh nghiệp cần lập danh mục các chủ đề ESG có khả năng ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh hoặc tạo ra tác động đáng kể đối với môi trường và xã hội.

Danh mục này thường được xây dựng thông qua việc rà soát:

• Các tiêu chuẩn và khung báo cáo ESG quốc tế.
• Quy định pháp luật liên quan.
• Chính sách nội bộ của doanh nghiệp.
• Cam kết phát triển bền vững đã công bố.
• Yêu cầu từ khách hàng, nhà đầu tư và đối tác.
• Các rủi ro ESG trong ngành.

Mục tiêu của bước này là xây dựng một danh sách đầy đủ các vấn đề có thể trở thành chủ đề trọng yếu. Danh sách càng toàn diện thì kết quả đánh giá càng khách quan và có giá trị.

Các chủ đề thường được xem xét bao gồm các nội dung liên quan đến môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp.

Bước 3: Xác định các bên liên quan

Các bên liên quan là những cá nhân hoặc tổ chức có thể bị ảnh hưởng bởi hoạt động của doanh nghiệp hoặc có khả năng ảnh hưởng đến sự phát triển của doanh nghiệp.

Trong quá trình xây dựng ma trận trọng yếu, việc xác định đúng các bên liên quan có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi đây là nguồn thông tin chính giúp đánh giá mức độ quan tâm đối với từng chủ đề ESG.

Các nhóm bên liên quan thường bao gồm:

• Ban lãnh đạo doanh nghiệp.
• Người lao động.
• Cổ đông và nhà đầu tư.
• Khách hàng.
• Nhà cung cấp.
• Đối tác kinh doanh.
• Cơ quan quản lý nhà nước.
• Cộng đồng địa phương.
• Tổ chức xã hội và các tổ chức phi chính phủ.

Sau khi lập danh sách các bên liên quan, doanh nghiệp cần đánh giá mức độ ảnh hưởng và mức độ quan tâm của từng nhóm để xây dựng kế hoạch tham vấn phù hợp.

Bước 4: Thu thập ý kiến từ các bên liên quan

Đây là giai đoạn quan trọng trong cách xây dựng ma trận trọng yếu bởi kết quả đánh giá phụ thuộc lớn vào chất lượng thông tin thu thập được.

Mục tiêu của bước này là xác định các chủ đề ESG mà các bên liên quan cho là quan trọng đối với doanh nghiệp.

Thông tin có thể được thu thập thông qua nhiều phương pháp khác nhau như:

• Khảo sát trực tuyến.
• Khảo sát bằng bảng câu hỏi.
• Phỏng vấn trực tiếp.
• Hội thảo tham vấn.
• Thảo luận nhóm.
• Phân tích các phản hồi, khiếu nại hoặc yêu cầu từ các bên liên quan.

Trong quá trình khảo sát, doanh nghiệp cần yêu cầu các bên liên quan đánh giá mức độ quan trọng của từng chủ đề ESG theo một thang điểm thống nhất.

Kết quả thu thập được sẽ là cơ sở để xác định vị trí của từng chủ đề trên trục thể hiện mức độ quan tâm của các bên liên quan trong ma trận trọng yếu.

Bước 5: Xây dựng tiêu chí đánh giá trọng yếu

Sau khi hoàn tất quá trình thu thập thông tin, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá để bảo đảm việc chấm điểm được thực hiện khách quan và nhất quán.

Đối với tiêu chí đánh giá mức độ ảnh hưởng đến doanh nghiệp, có thể xem xét:

• Tác động đến doanh thu và lợi nhuận.
• Tác động đến chi phí vận hành.
• Tác động đến khả năng tiếp cận thị trường.
• Tác động đến khả năng huy động vốn.
• Tác động đến tuân thủ pháp luật.
• Tác động đến uy tín thương hiệu.

Đối với tiêu chí đánh giá mức độ quan tâm của các bên liên quan, có thể xem xét:

• Mức độ kỳ vọng.
• Tần suất được đề cập.
• Khả năng ảnh hưởng đến quyết định đầu tư hoặc mua hàng.
• Khả năng phát sinh khiếu nại hoặc tranh chấp.

Việc xây dựng tiêu chí đánh giá rõ ràng sẽ giúp giảm thiểu yếu tố chủ quan trong quá trình xây dựng ma trận trọng yếu.

Bước 6: Chấm điểm và xếp hạng các chủ đề ESG

Sau khi xác định tiêu chí đánh giá, doanh nghiệp tiến hành chấm điểm cho từng chủ đề ESG.

Thông thường, mỗi chủ đề sẽ được đánh giá trên hai khía cạnh:

• Mức độ ảnh hưởng đến doanh nghiệp.
• Mức độ quan tâm của các bên liên quan.

Doanh nghiệp có thể sử dụng thang điểm từ 1 đến 5 hoặc từ 1 đến 10 tùy theo phương pháp đánh giá đã lựa chọn.

Sau khi hoàn thành việc chấm điểm, cần tiến hành:

• Tổng hợp kết quả.
• Chuẩn hóa dữ liệu.
• Tính điểm trung bình.
• Xếp hạng các chủ đề theo mức độ ưu tiên.

Kết quả của bước này sẽ tạo nền tảng cho việc xây dựng ma trận trọng yếu ở giai đoạn tiếp theo.

Bước 7: Thiết lập ma trận trọng yếu

Dựa trên kết quả chấm điểm, doanh nghiệp tiến hành xây dựng ma trận trọng yếu bằng cách xác định vị trí của từng chủ đề trên hai trục đánh giá.

Một trục thể hiện mức độ ảnh hưởng đến doanh nghiệp.

Một trục thể hiện mức độ quan tâm của các bên liên quan.

Các chủ đề nằm ở khu vực có điểm số cao trên cả hai trục sẽ được xác định là các vấn đề trọng yếu cần ưu tiên quản lý và công bố trong báo cáo ESG.

Ngược lại, các chủ đề có điểm số thấp hơn vẫn cần được theo dõi nhưng có thể chưa phải là ưu tiên hàng đầu trong giai đoạn hiện tại.

Việc trực quan hóa dữ liệu dưới dạng ma trận giúp ban lãnh đạo dễ dàng nhận diện các chủ đề ESG quan trọng và đưa ra quyết định phù hợp.

Bước 8: Rà soát, phê duyệt và tích hợp

Sau khi hoàn thành ma trận trọng yếu, doanh nghiệp cần thực hiện bước rà soát cuối cùng nhằm bảo đảm tính chính xác và độ tin cậy của kết quả.

Quá trình rà soát nên tập trung vào:

• Tính đầy đủ của dữ liệu.
• Tính nhất quán của phương pháp đánh giá.
• Sự phù hợp với chiến lược phát triển bền vững.
• Sự phù hợp với các yêu cầu công bố thông tin ESG.

Sau khi được ban lãnh đạo phê duyệt, ma trận trọng yếu sẽ trở thành cơ sở để xác định nội dung trọng tâm trong báo cáo ESG, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng mục tiêu, chỉ tiêu và chương trình hành động liên quan đến phát triển bền vững.

Một ma trận trọng yếu được xây dựng bài bản không chỉ giúp nâng cao chất lượng báo cáo ESG mà còn tạo nền tảng cho hoạt động quản trị ESG hiệu quả, góp phần tăng cường năng lực cạnh tranh và giá trị dài hạn của doanh nghiệp.

Những lưu ý khi xây dựng ma trận trọng yếu

Để bảo đảm hiệu quả của quá trình đánh giá trọng yếu, doanh nghiệp cần lưu ý một số điểm quan trọng.

Trước hết, cần bảo đảm sự tham gia của các bên liên quan ngay từ giai đoạn đầu. Điều này giúp kết quả đánh giá phản ánh đúng các kỳ vọng và mối quan tâm thực tế.

Bên cạnh đó, dữ liệu sử dụng trong quá trình đánh giá cần có tính khách quan, minh bạch và có thể kiểm chứng.

Doanh nghiệp cũng cần thường xuyên rà soát và cập nhật ma trận trọng yếu để phản ánh những thay đổi trong môi trường kinh doanh, yêu cầu pháp lý và xu hướng ESG.

Quan trọng hơn, ma trận trọng yếu không nên chỉ được sử dụng cho mục đích báo cáo mà cần được tích hợp vào quá trình ra quyết định và hoạch định chiến lược phát triển bền vững.

Cách xây dựng ma trận trọng yếu là nền tảng quan trọng để triển khai báo cáo ESG hiệu quả và đáp ứng các yêu cầu của các tiêu chuẩn quốc tế. Thông qua quá trình đánh giá trọng yếu có hệ thống, doanh nghiệp có thể xác định chính xác các chủ đề ESG cần ưu tiên, nâng cao chất lượng công bố thông tin và hỗ trợ xây dựng chiến lược phát triển bền vững dài hạn.

Tổ chức chứng nhận SIS CERT

Đại diện Việt Nam: CÔNG TY TNHH SIS CERT

Trụ sở: Tầng 14, tòa nhà HM TOWN, 412 Nguyễn Thị Minh Khai, phường 5, quận 3, Tp Hồ Chí Minh

Văn phòng làm việc: B3-49 chung cư cao tầng SKY 9, 61-63 đường số 1, khu phố 2, phường Phú Hữu, thành phố Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh

Hotline: 0918991146

Liên hệ nhân viên kinh doanh:

Ms. QUỲNH NHƯ: 0919536711

Ms. THÚY: 0774416158

Email: info@isosig.com

Website: www.isosig.com

Chúng tôi có chuyên gia đào tạo và chứng nhận với hơn 15 năm kinh nghiệm, Chuyên gia của chúng tôi đều được đào tạo và có chứng chỉ đánh giá viên trưởng được công nhận quốc tế Examplar ( Mỹ) hoặc IRCA ( Anh). Chúng tôi thực hiện trọn gói đào tạo và chứng nhận với chi phí cạnh tranh.