Cơ chế điều chỉnh biên giới Carbon CBAM là gì?

Chiến lược thực hiện mục tiêu giảm phát thải của Liên minh Châu Âu (EU), các quy định pháp lý về tiêu chuẩn môi trường đối với hàng hóa nhập khẩu đang được thắt chặt. Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu sản phẩm sang thị trường này, CBAM là một trong những cơ chế pháp lý quan trọng nhất bắt buộc phải nghiên cứu để duy trì hoạt động thương mại.

Bài viết này cung cấp thông tin kỹ thuật về khái niệm, cách thức vận hành và những tác động cụ thể của cơ chế này đối với hoạt động xuất khẩu.

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là gì?

CBAM là chữ viết tắt của cụm từ tiếng Anh: Carbon Border Adjustment Mechanism (Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon). Đây là một chính sách thương mại kết hợp quy định môi trường do Liên minh Châu Âu ban hành, hoạt động như một công cụ áp thuế hoặc phí carbon đối với hàng hóa nhập khẩu vào thị trường này.

Mức phí carbon áp dụng cho hàng hóa nhập khẩu được tính toán tương đương với chi phí tài chính mà các nhà sản xuất nội địa EU phải chi trả khi mua hạn ngạch phát thải trong Hệ thống mua bán khí thải của Liên minh Châu Âu (EU ETS).

Mục tiêu của việc áp dụng CBAM

Mục đích trực tiếp của việc ban hành CBAM là giải quyết hiện tượng rò rỉ carbon.

Rò rỉ carbon là thuật ngữ pháp lý quốc tế chỉ hiện tượng các doanh nghiệp có trụ sở tại EU chuyển dịch cơ sở sản xuất hoặc chuỗi cung ứng có mức độ phát thải khí nhà kính cao sang các quốc gia ngoài khối EU, nơi có các quy định pháp lý về môi trường lỏng lẻo hơn, nhằm mục đích giảm chi phí tài chính liên quan đến khí thải.

Khi hiện tượng này diễn ra, tổng lượng phát thải trên phạm vi toàn cầu không giảm đi mà chỉ thay đổi vị trí địa lý sản xuất. Do đó, CBAM buộc các nhà nhập khẩu phải thực hiện nghĩa vụ tài chính tương đương cho hàm lượng carbon tích tụ trong sản phẩm, thiết lập sự bình đẳng về chi phí nghĩa vụ môi trường giữa hàng hóa sản xuất trong khối EU và hàng hóa nhập khẩu từ bên ngoài.

Xem thêm: Carbon Border Adjustment Mechanism

6 ngành hàng chịu tác động trực tiếp từ CBAM

Ủy ban Châu Âu giới hạn phạm vi áp dụng CBAM đối với các ngành sản xuất có cường độ phát thải khí nhà kính lớn và có nguy cơ dịch chuyển sản xuất cao, bao gồm 6 nhóm mặt hàng sau:

• Sắt và Thép: Các sản phẩm từ sắt, thép định hình, thép tấm và các nguyên liệu liên quan thuộc nhóm đối tượng bị kiểm soát chặt chẽ về hàm lượng carbon tích tụ.
• Nhôm: Quy trình điện phân và chế biến nhôm tiêu thụ khối lượng điện năng lớn, do đó các sản phẩm nhôm nguyên liệu hoặc bán thành phẩm nằm trong danh mục áp dụng của cơ chế này.
• Xi măng: Ngành sản xuất phát thải khối lượng lớn khí $CO_2$ phát sinh từ quá trình nung clinker và các phản ứng hóa học liên quan.
• Phân bón: Các loại phân bón hóa học, đặc biệt là phân đạm, có quy trình tổng hợp giải phóng nhiều khí nhà kính vào khí quyển.
• Điện năng: Áp dụng đối với sản lượng điện được truyền tải từ hệ thống lưới điện của các quốc gia ngoài khối vào hệ thống tiêu thụ của EU.
• Hydro: Sản phẩm năng lượng này được đưa vào danh mục kiểm soát nhằm kiểm tra và xác định lượng phát thải phát sinh từ quá trình sản xuất trước khi nhập khẩu vào EU.

Tác động của CBAM đối với các doanh nghiệp Việt Nam

Việc thực thi cơ chế CBAM tạo ra các thay đổi mang tính bắt buộc và ảnh hưởng trực tiếp đến quy trình thương mại của các doanh nghiệp xuất khẩu tại Việt Nam thuộc các ngành công nghiệp nặng và vật liệu.

Tăng chi phí tài chính và ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm

Khi hàng hóa có hàm lượng carbon tích tụ cao nhập khẩu vào EU, doanh nghiệp nhập khẩu phía EU phải chi trả một khoản tiền lớn để mua chứng chỉ CBAM. Chi phí phát sinh này được cộng trực tiếp vào cấu trúc giá thành của sản phẩm, làm thay đổi biên độ cạnh tranh về giá của hàng hóa Việt Nam so với các sản phẩm có hàm lượng phát thải thấp hơn từ các quốc gia khác.

Thay đổi cấu trúc chuỗi cung ứng của đối tác nhập khẩu

Các đơn vị mua hàng tại Châu Âu đang tiến hành đánh giá lại toàn bộ danh mục nhà cung cấp. Xu hướng thương mại hiện nay là ưu tiên ký kết hợp đồng với các nhà máy đã thực hiện chuyển đổi năng lượng hoặc áp dụng quy trình công nghệ phát thải thấp. Các doanh nghiệp không thay đổi quy trình kỹ thuật sản xuất có khả năng bị chấm dứt hợp đồng thương mại.

Nghĩa vụ đo lường và minh bạch hóa số liệu phát thải

CBAM yêu cầu các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt về mặt dữ liệu. Doanh nghiệp xuất khẩu phải cung cấp số liệu chứng minh lượng phát thải trực tiếp phát sinh trong quá trình sản xuất và lượng phát thải gián tiếp phát sinh từ việc tiêu thụ điện năng. Các nguồn dữ liệu này phải được đo lường, tính toán và kiểm toán theo đúng phương pháp luận do EU quy định để phục vụ hoạt động thông quan hàng hóa.

Tổ chức chứng nhận SIS CERT

Đại diện Việt Nam: CÔNG TY TNHH SIS CERT

Trụ sở: Tầng 14, tòa nhà HM TOWN, 412 Nguyễn Thị Minh Khai, phường 5, quận 3, Tp Hồ Chí Minh

Văn phòng làm việc: B3-49 chung cư cao tầng SKY 9, 61-63 đường số 1, khu phố 2, phường Phú Hữu, thành phố Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh

Hotline: 0918991146

Liên hệ nhân viên kinh doanh:

Ms. QUỲNH NHƯ: 0919536711

Ms. THÚY: 0774416158

Email: info@isosig.com

Website: www.isosig.com

Chúng tôi có chuyên gia đào tạo và chứng nhận với hơn 15 năm kinh nghiệm, Chuyên gia của chúng tôi đều được đào tạo và có chứng chỉ đánh giá viên trưởng được công nhận quốc tế Examplar ( Mỹ) hoặc IRCA ( Anh). Chúng tôi thực hiện trọn gói đào tạo và chứng nhận với chi phí cạnh tranh.