Quy trình lập EPD đang trở thành mối quan tâm của nhiều doanh nghiệp khi yêu cầu minh bạch thông tin môi trường và đánh giá vòng đời sản phẩm ngày càng được chú trọng trên thị trường. Tuy nhiên, EPD không đơn thuần là một tài liệu doanh nghiệp tự tổng hợp mà cần được xây dựng dựa trên dữ liệu LCA, PCR và các yêu cầu kỹ thuật liên quan, đồng thời trải qua quá trình xác minh phù hợp. Vậy quy trình này được thực hiện như thế nào? Cùng NatureCert tìm hiểu ngay trong bài viết dưới đây.
Mục lục
Tại sao doanh nghiệp cần xây dựng quy trình lập EPD bài bản?
Một quy trình lập EPD được xây dựng bài bản giúp doanh nghiệp kiểm soát toàn bộ quá trình từ dữ liệu đầu vào đến kết quả công bố. Điều này đặc biệt quan trọng bởi EPD không phải là tuyên bố môi trường tự công bố đơn thuần; thông tin trong EPD phải được xây dựng theo các quy tắc áp dụng và trải qua cơ chế xác minh phù hợp của chương trình EPD. International EPD System cũng xác định EPD là các thông tin môi trường minh bạch, được xác minh và có khả năng so sánh trong những điều kiện phù hợp.
Xem thêm: Tuyên bố sản phẩm môi trường (epd)
Đảm bảo tuân thủ đúng tiêu chuẩn và PCR áp dụng
Mỗi sản phẩm có đặc điểm kỹ thuật, vòng đời và chuỗi cung ứng khác nhau. Vì vậy, quy trình lập EPD cần xác định ngay từ đầu chương trình EPD, PCR và các yêu cầu kỹ thuật liên quan.
PCR – Product Category Rules – quy định cách thức thực hiện LCA và trình bày thông tin môi trường đối với một nhóm sản phẩm cụ thể. Việc lựa chọn sai PCR có thể dẫn đến sai lệch về đơn vị chức năng, phạm vi hệ thống, dữ liệu cần thu thập hoặc phương pháp đánh giá tác động.
Do đó, doanh nghiệp không nên bắt đầu lập EPD bằng việc thu thập dữ liệu một cách dàn trải. Bước đầu tiên phải là xác định đúng sản phẩm, phạm vi và quy tắc áp dụng để toàn bộ quy trình lập EPD phía sau được xây dựng trên cùng một cơ sở kỹ thuật.
Xem thêm: ISO 14025:2026: Những thay đổi quan trọng về EPD
Kiểm soát chất lượng và tính nhất quán của dữ liệu LCA
LCA là nền tảng kỹ thuật của EPD. Chất lượng của kết quả EPD phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng dữ liệu được đưa vào mô hình LCA.
Trong quy trình lập EPD, doanh nghiệp cần phân biệt dữ liệu sơ cấp từ hoạt động sản xuất thực tế với dữ liệu thứ cấp từ cơ sở dữ liệu LCA hoặc nguồn dữ liệu được chấp nhận. Các thông tin về nguyên vật liệu, năng lượng, nước, vận chuyển, chất thải, sản lượng và các dòng vật chất liên quan phải được kiểm tra về phạm vi, đơn vị, thời gian và tính nhất quán.
Kiểm soát dữ liệu ngay từ đầu giúp hạn chế tình trạng phải thu thập lại thông tin hoặc điều chỉnh mô hình LCA ở giai đoạn xác minh.
Hạn chế sai sót trong quá trình xác minh EPD
Xác minh độc lập là một khâu quan trọng trong quy trình lập EPD. Người xác minh không chỉ xem xét tài liệu EPD mà còn đánh giá tính phù hợp của dữ liệu, phương pháp LCA, PCR và các thông tin được sử dụng để đưa ra kết quả.
International EPD System hiện có các cơ chế xác minh khác nhau, trong đó có xác minh EPD riêng lẻ, EPD Process Certification và các công cụ LCA/EPD được xác minh trước tùy trường hợp áp dụng.
Việc kiểm soát nội bộ trước khi gửi hồ sơ xác minh giúp doanh nghiệp phát hiện sớm những điểm không nhất quán, thiếu bằng chứng hoặc chưa đáp ứng yêu cầu của PCR.
Tối ưu thời gian và nguồn lực thực hiện
Một quy trình lập EPD rõ ràng giúp doanh nghiệp phân công trách nhiệm cụ thể giữa bộ phận sản xuất, môi trường, năng lượng, chất lượng, dữ liệu và đơn vị tư vấn LCA nếu có.
Thay vì thu thập dữ liệu nhiều lần, doanh nghiệp có thể xây dựng ngay từ đầu danh mục dữ liệu cần thiết, người phụ trách, kỳ dữ liệu, đơn vị tính và tài liệu chứng minh. Đây là cách giảm đáng kể thời gian xử lý trong các bước mô hình hóa, rà soát và xác minh.
Quy trình lập EPD gồm những bước nào?
Về tổng thể, quy trình lập EPD có thể được triển khai qua 7 bước chính. Tùy chương trình EPD, loại sản phẩm và PCR áp dụng, một số yêu cầu chi tiết có thể khác nhau.
Bước 1: Xác định sản phẩm, mục tiêu và phạm vi EPD
Bước đầu tiên trong quy trình lập EPD là xác định chính xác sản phẩm cần công bố.
Doanh nghiệp cần làm rõ tên sản phẩm, đặc tính kỹ thuật, nhà máy hoặc địa điểm sản xuất, thị trường mục tiêu và mục đích sử dụng EPD. Đây cũng là thời điểm xác định EPD phục vụ thị trường nào, chương trình nào và nhóm đối tượng sử dụng thông tin.
Tiếp theo, cần xác định phạm vi nghiên cứu LCA, bao gồm các giai đoạn vòng đời được đưa vào đánh giá. Tùy sản phẩm và PCR, phạm vi có thể bao gồm nguyên liệu đầu vào, sản xuất, vận chuyển, sử dụng và xử lý cuối vòng đời.
Ở bước này, doanh nghiệp cũng cần xác định những giả định, giới hạn và trường hợp loại trừ được phép áp dụng.
Bước 2: Lựa chọn PCR và xác định đơn vị chức năng
Lựa chọn PCR là một trong những bước có ảnh hưởng lớn nhất đến toàn bộ quy trình lập EPD.
PCR cung cấp các quy tắc cụ thể để thực hiện LCA và xây dựng EPD cho từng nhóm sản phẩm. Trong lĩnh vực xây dựng, chẳng hạn, EN 15804 được sử dụng làm bộ quy tắc cốt lõi cho EPD sản phẩm xây dựng trong nhiều chương trình; các PCR bổ sung có thể được áp dụng cho từng nhóm sản phẩm cụ thể.
Sau khi xác định PCR, doanh nghiệp cần xác định Functional Unit hoặc Declared Unit theo yêu cầu áp dụng. Đây là cơ sở để lượng hóa dòng vật chất, năng lượng và các tác động môi trường của sản phẩm.
Việc xác định đơn vị chức năng không chính xác có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính nhất quán của mô hình LCA và khả năng so sánh EPD.
Bước 3: Xác định ranh giới hệ thống và thu thập dữ liệu
Trong quy trình lập EPD, ranh giới hệ thống xác định những quá trình nào được đưa vào mô hình LCA.
Doanh nghiệp cần lập sơ đồ dòng vật chất và năng lượng từ nguyên liệu đầu vào đến sản phẩm đầu ra. Tùy phạm vi EPD, dữ liệu có thể bao gồm:
- Thành phần và khối lượng nguyên vật liệu.
- Nguồn cung cấp và quá trình sản xuất nguyên liệu.
- Điện, nhiên liệu và các dạng năng lượng sử dụng.
- Nước sử dụng trong sản xuất.
- Phát sinh chất thải và phương thức xử lý.
- Vận chuyển nguyên vật liệu và sản phẩm.
- Bao bì.
- Giai đoạn sử dụng nếu thuộc phạm vi đánh giá.
- Xử lý sản phẩm sau khi hết vòng đời.
Dữ liệu sơ cấp từ nhà máy thường có vai trò quan trọng đối với các quá trình nằm trong phạm vi kiểm soát của doanh nghiệp. Dữ liệu thứ cấp được sử dụng cho những quá trình phù hợp theo yêu cầu của PCR và chương trình EPD.
Một quy trình lập EPD tốt cần có cơ chế kiểm tra dữ liệu trước khi đưa vào mô hình, đặc biệt đối với đơn vị tính, thời gian thu thập, nguồn dữ liệu và mức độ đại diện.
Bước 4: Thực hiện đánh giá vòng đời sản phẩm (LCA)
Sau khi hoàn thiện dữ liệu đầu vào, doanh nghiệp tiến hành Life Cycle Assessment (LCA).
LCA sử dụng dữ liệu về nguyên vật liệu, năng lượng, vận chuyển, phát thải và các dòng liên quan để tính toán những tác động môi trường tiềm ẩn trong phạm vi hệ thống đã xác định.
ISO 14025:2026 tiếp tục xác định việc sử dụng ISO 14040 và ISO 14044 về đánh giá vòng đời là một phần của quá trình phát triển EPD.
Trong thực tế, LCA thường được thực hiện bằng phần mềm chuyên dụng. Mô hình cần thể hiện các dòng đầu vào – đầu ra của hệ thống và áp dụng phương pháp đánh giá tác động theo yêu cầu của PCR hoặc chương trình EPD.
Kết quả LCA có thể bao gồm nhiều nhóm chỉ số môi trường như biến đổi khí hậu, sử dụng tài nguyên, tiêu thụ nước, phú dưỡng, axit hóa và các chỉ số khác tùy phạm vi và phương pháp áp dụng.
Điểm cần lưu ý là LCA và EPD không phải là hai khái niệm đồng nhất. LCA là phương pháp đánh giá vòng đời; EPD là hình thức công bố thông tin môi trường dựa trên kết quả LCA và các quy tắc công bố tương ứng.
Bước 5: Xây dựng hồ sơ EPD
Khi kết quả LCA đã được hoàn thiện, doanh nghiệp chuyển sang bước xây dựng hồ sơ EPD.
Nội dung EPD thường bao gồm thông tin về doanh nghiệp, sản phẩm, chương trình EPD, PCR áp dụng, đơn vị công bố, phạm vi hệ thống, thông tin LCA và các kết quả chỉ số môi trường.
Hồ sơ cũng cần thể hiện các giả định, giới hạn, nguồn dữ liệu, quy trình sản xuất và những thông tin bổ sung theo yêu cầu của chương trình EPD.
Trong quy trình lập EPD, bước này có nhiệm vụ chuyển kết quả kỹ thuật của LCA thành một tài liệu công bố có cấu trúc, minh bạch và có thể được kiểm tra.
Doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý đến tính nhất quán giữa EPD, báo cáo LCA và dữ liệu nguồn. Mọi thay đổi về dữ liệu hoặc phương pháp tính toán có thể kéo theo việc phải cập nhật các phần liên quan trong hồ sơ.
Bước 6: Xác minh EPD độc lập
Xác minh là bước kiểm soát quan trọng trong quy trình lập EPD nhằm đánh giá liệu thông tin công bố có phù hợp với các yêu cầu áp dụng hay không.
Đối với International EPD System, EPD được phát triển và xác minh theo các quy định của chương trình, với sự tham gia của verifier được phê duyệt hoặc cơ chế xác minh phù hợp.
Trong quá trình xác minh, verifier có thể xem xét:
- Sự phù hợp của PCR được lựa chọn.
- Phạm vi và ranh giới hệ thống.
- Đơn vị chức năng hoặc đơn vị công bố.
- Nguồn và chất lượng dữ liệu.
- Mô hình LCA và các phép tính liên quan.
- Phương pháp đánh giá tác động.
- Nội dung EPD.
- Tính nhất quán giữa báo cáo LCA và EPD.
- Các giả định, giới hạn và thông tin bổ sung.
Doanh nghiệp có thể phải giải trình hoặc điều chỉnh hồ sơ nếu verifier phát hiện điểm chưa phù hợp. Vì vậy, việc kiểm tra nội bộ trước khi bước vào xác minh chính thức có ý nghĩa rất lớn.
Bước 7: Phê duyệt và công bố EPD
Sau khi hoàn tất xác minh và xử lý các điểm cần điều chỉnh, EPD được hoàn thiện theo yêu cầu của chương trình công bố.
Với International EPD System, EPD sau khi được phê duyệt có thể được công bố trong thư viện EPD của chương trình. Các EPD đang được công bố cho thấy thông tin về chương trình, PCR, phạm vi địa lý, tình trạng hiệu lực và thông tin xác minh.
Đây là bước cuối cùng trong quy trình lập EPD, nhưng không đồng nghĩa doanh nghiệp có thể ngừng kiểm soát dữ liệu. Nếu sản phẩm, quy trình sản xuất, nguồn nguyên liệu hoặc các điều kiện liên quan có thay đổi đáng kể, EPD có thể cần được cập nhật hoặc xử lý theo yêu cầu của chương trình.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để lập EPD?
Một quy trình lập EPD chỉ có thể triển khai hiệu quả khi doanh nghiệp chuẩn bị được hệ thống dữ liệu phù hợp. Dữ liệu càng đầy đủ, có nguồn gốc rõ ràng và nhất quán thì quá trình mô hình hóa LCA và xác minh càng thuận lợi.
Dữ liệu về sản phẩm và nguyên vật liệu
Trước tiên, doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật của sản phẩm, bao gồm tên sản phẩm, thành phần, quy cách, khối lượng, công thức hoặc định mức nguyên liệu và các đặc tính kỹ thuật liên quan.
Đối với nguyên vật liệu, cần xác định loại vật liệu, khối lượng sử dụng trên đơn vị sản phẩm, nguồn cung cấp và các thông tin liên quan đến quá trình sản xuất nguyên liệu nếu PCR yêu cầu.
Đây là nhóm dữ liệu quan trọng để xây dựng mô hình LCA đầu vào.
Dữ liệu về năng lượng, nước và quá trình sản xuất
Doanh nghiệp cần thu thập số liệu điện, nhiên liệu, nước và các nguồn năng lượng khác sử dụng trong sản xuất.
Bên cạnh đó là dữ liệu về sản lượng, tỷ lệ hao hụt, chất thải, phát thải và các dòng vật chất phát sinh trong quá trình sản xuất.
Dữ liệu nên được đối chiếu với hồ sơ sản xuất, hóa đơn năng lượng, báo cáo vận hành hoặc các tài liệu có khả năng truy xuất để tăng độ tin cậy.
Dữ liệu về vận chuyển, sử dụng và cuối vòng đời
Tùy phạm vi EPD, doanh nghiệp có thể phải chuẩn bị dữ liệu về khoảng cách vận chuyển, phương tiện vận tải, phương thức phân phối, điều kiện sử dụng và xử lý sản phẩm sau khi hết vòng đời.
Không phải sản phẩm nào cũng cần đưa tất cả các giai đoạn này vào EPD. Phạm vi cụ thể phải được xác định theo PCR và yêu cầu của chương trình EPD.
Vì vậy, trong quy trình lập EPD, doanh nghiệp cần xác định trước phạm vi đánh giá thay vì thu thập dữ liệu không cần thiết.
Những lưu ý quan trọng khi thực hiện quy trình lập EPD
Để quy trình lập EPD đạt hiệu quả, doanh nghiệp không nên chỉ tập trung vào việc hoàn thành tài liệu EPD mà phải kiểm soát toàn bộ chuỗi dữ liệu và phương pháp phía sau.
Đảm bảo chất lượng và tính nhất quán của dữ liệu
Dữ liệu phải phù hợp với kỳ đánh giá, phạm vi địa lý, đơn vị tính và sản lượng tương ứng. Khi sử dụng nhiều nguồn dữ liệu, doanh nghiệp cần kiểm tra tính tương thích giữa các nguồn.
Đây cũng là lý do GPI của International EPD System nhấn mạnh hơn đến tính minh bạch và chất lượng dữ liệu trong các cập nhật chương trình gần đây.
Lựa chọn đúng PCR và phạm vi đánh giá
PCR không chỉ là tài liệu tham khảo mà là cơ sở quan trọng để xác định cách thức thực hiện LCA và trình bày EPD.
Đối với các EPD trong cùng nhóm sản phẩm, khả năng so sánh cũng phụ thuộc vào việc áp dụng cùng PCR hoặc các PCR được căn chỉnh đầy đủ, cùng chức năng sản phẩm, đơn vị chức năng/đơn vị công bố, phạm vi vòng đời và phương pháp đánh giá tác động.
Do đó, lựa chọn PCR cần được thực hiện trước khi xây dựng mô hình LCA.
Kiểm soát dữ liệu trước khi xác minh
Trước khi gửi hồ sơ cho verifier, doanh nghiệp nên thực hiện một vòng kiểm tra độc lập đối với toàn bộ dữ liệu.
Các nội dung cần rà soát gồm nguồn dữ liệu, đơn vị, định mức, cân bằng khối lượng, cân bằng năng lượng, phạm vi hệ thống, kết quả LCA và sự thống nhất giữa báo cáo LCA với EPD.
Việc kiểm tra trước giúp giảm số lượng vấn đề phát sinh trong quá trình xác minh và rút ngắn vòng chỉnh sửa hồ sơ.
Đảm bảo tính minh bạch và khả năng truy xuất thông tin
Mỗi kết quả quan trọng trong EPD cần có cơ sở dữ liệu và phương pháp tính toán phù hợp. Doanh nghiệp nên xây dựng hệ thống lưu trữ để có thể truy xuất từ kết quả công bố về dữ liệu đầu vào.
Điều này đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp có nhiều nhà máy, nhiều dòng sản phẩm hoặc thường xuyên cập nhật công thức và quy trình sản xuất.
ISO SIG hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện quy trình lập EPD
Việc triển khai quy trình lập EPD đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức về LCA, tiêu chuẩn môi trường, PCR, dữ liệu sản xuất và yêu cầu xác minh. Do đó, doanh nghiệp có thể lựa chọn triển khai nội bộ hoặc phối hợp với đơn vị có chuyên môn phù hợp.
Tư vấn xác định phạm vi và yêu cầu áp dụng
ISO SIG có thể hỗ trợ doanh nghiệp xác định phạm vi sản phẩm, mục tiêu thực hiện và những yêu cầu cần đáp ứng trước khi bắt đầu quy trình lập EPD.
Việc xác định đúng phạm vi ngay từ đầu giúp hạn chế thay đổi mô hình và dữ liệu ở các giai đoạn sau.
Hỗ trợ thu thập và xử lý dữ liệu LCA
Dữ liệu là một trong những phần phức tạp nhất của quy trình lập EPD. Doanh nghiệp cần xác định dữ liệu nào phải thu thập trực tiếp, dữ liệu nào có thể sử dụng từ nguồn thứ cấp và cách chuẩn hóa dữ liệu trước khi đưa vào mô hình LCA.
ISO SIG có thể hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng danh mục dữ liệu, rà soát nguồn dữ liệu và chuẩn bị thông tin phục vụ đánh giá vòng đời.
Xây dựng hồ sơ và chuẩn bị xác minh EPD
Sau khi hoàn thiện LCA, các kết quả cần được chuyển thành hồ sơ EPD theo đúng cấu trúc và yêu cầu áp dụng.
ISO SIG hỗ trợ doanh nghiệp rà soát nội dung, tính nhất quán của hồ sơ và chuẩn bị các tài liệu cần thiết trước khi thực hiện xác minh.
Hỗ trợ hoàn thiện và công bố EPD
Sau quá trình xác minh, doanh nghiệp cần xử lý các yêu cầu hiệu chỉnh nếu có và hoàn thiện hồ sơ trước khi công bố.
Một quy trình lập EPD được kiểm soát từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro phải thực hiện lại các bước kỹ thuật, đồng thời nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của thông tin môi trường được công bố.
Với doanh nghiệp đang hướng tới thị trường xuất khẩu, công trình xanh hoặc các yêu cầu ngày càng cao về minh bạch môi trường trong chuỗi cung ứng, việc xây dựng EPD bài bản không chỉ là hoàn thiện một tài liệu môi trường mà còn là thiết lập một hệ thống dữ liệu có cơ sở khoa học về tác động của sản phẩm trong suốt vòng đời.
Tổ chức chứng nhận SIS CERT
Đại diện Việt Nam: CÔNG TY TNHH SIS CERT
Trụ sở: Tầng 14, tòa nhà HM TOWN, 412 Nguyễn Thị Minh Khai, phường 5, quận 3, Tp Hồ Chí Minh
Văn phòng làm việc: B3-49 chung cư cao tầng SKY 9, 61-63 đường số 1, khu phố 2, phường Phú Hữu, thành phố Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh
Hotline: 0918991146
Liên hệ nhân viên kinh doanh:
Ms. QUỲNH NHƯ: 0919536711
Ms. THÚY: 0774416158
Email: info@isosig.com
Website: www.isosig.com
Chúng tôi có chuyên gia đào tạo và chứng nhận với hơn 15 năm kinh nghiệm, Chuyên gia của chúng tôi đều được đào tạo và có chứng chỉ đánh giá viên trưởng được công nhận quốc tế Examplar ( Mỹ) hoặc IRCA ( Anh). Chúng tôi thực hiện trọn gói đào tạo và chứng nhận với chi phí cạnh tranh.
